Category: वन साहित्य

पोखरा । वन नियमावली (२०७९) ले अङ्गिकार गरेको गोलिया मापनको सूत्रले वनक्षेत्र एकाएक तरङ्ग भयो, २०८१ को सम्सोदनले पुरानै सूत्रमा कायम गरेपछि केहि मत्थर त भयो । तर नयाँ सूत्र किन ल्याइयो भन्ने प्रश्न अनुत्तरित नै छ । नया सुत्रले राज्यलाई फाइदा पुग्नु पर्ने थियो तर धरातलसँग मेल नखादा समस्या बन्यो । सूत्र परिवर्तनको नाफाघाटा […]

  प्रमोद भट्टराई प्रदेश वन सचिव, लुम्बिनी प्रदेश जलवायु परिवर्तन आज विश्व समुदायका लागि सबैभन्दा गम्भीर चुनौतीका रूपमा स्थापित भएको छ। यो केवल वातावरणीय समस्या मात्र होइन, मानव जीवन, अर्थतन्त्र, सामाजिक संरचना, खाद्य सुरक्षा, पूर्वाधार र विकासको समग्र प्रक्रियासँग जोडिएको विषय हो। विशेषगरी भौगोलिक, सामाजिक तथा आर्थिक रूपमा संवेदनशील नेपालका लागि जलवायु परिवर्तनका असर न्यूनीकरण […]

  लोकराज नेपाल संसारभर वातावरण संरक्षण, जलवायु परिवर्तन र प्राकृतिक स्रोतको दिगो व्यवस्थापनका विषयमा बहस बढ्दै गएको छ। विकासका नाममा वन विनाश, अव्यवस्थित भू–उपयोग, तीव्र सहरीकरण, औद्योगिकीकरण र जीवाश्म इन्धनको बढ्दो प्रयोगले वातावरणीय सन्तुलनमा गम्भीर असर पारिरहेको छ। वन क्षेत्र घट्दै जाँदा कार्बन सोस्ने प्राकृतिक क्षमता कमजोर भएको छ भने वायुमण्डलमा हरितगृह ग्यासको मात्रा बढिरहेको […]

  सन्जिव ढकाल डिभिजनल वन अधिकृत, धनकुटा धनकुटा । पूर्वी नेपालको पहाडी भूगोलमा अवस्थित धनकुटा प्राकृतिक स्रोत, कृषि उत्पादन र जैविक विविधताले समृद्ध जिल्ला हो। तर धनकुटाको पहिचानलाई अझ गहिराइमा हेर्ने हो भने यसको सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्राकृतिक सम्पदामध्ये वन अग्रस्थानमा आउँछ। जिल्लाको ठूलो भूभाग वनले ढाकेको छ र यही वन स्थानीय वातावरण, जलस्रोत, कृषि प्रणाली, […]

  केशवराज आचार्य काठमाडाैं । नेपालमा सामुदायिक वन व्यवस्थापनको अवधारणा संस्थागत हुँदै जाँदा यसको प्रभाव संरक्षित क्षेत्र आसपासका मध्यवर्ती क्षेत्रमा समेत विस्तार भएको हो। मध्यवर्ती क्षेत्रमा सामुदायिक वन व्यवस्थापनले स्थानीय समुदायको वन स्रोतमा पहुँच, जीविकोपार्जन, वन संरक्षण तथा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। तर बदलिँदो राजनीतिक, प्रशासनिक र सामाजिक संरचनासँगै मध्यवर्ती सामुदायिक […]

 काठमाडाैं । नेपालको सामुदायिक वन अभियानले पाँच दशकभन्दा लामो यात्रा पूरा गरिसकेको छ। आधा शताब्दीअघि नेपालको प्रमुख चिन्ता वन विनाश र वनको अवस्थाको ह्रास थियो। त्यस समय शुरूवात भएको समुदायको सहभागितामा आधारित वन व्यवस्थापनको अवधारणाले वन संरक्षणमा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्यायो। आज धेरै सामुदायिक वन पुनर्स्थापित भइसकेका छन् । वनको अवस्था विगतको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा सुधारिएको […]

  अनुपा शर्मा रसुवाको गत्लाङमा बिहानको हुस्सु अझै हटिसकेको थिएन। चिसो हावा पहाडका डाँडाकाँडा हुँदै बिस्तारै बगिरहेको थियो। कतै हरियो वनको झल्को देखिन्थ्यो, कतै वर्षौँअघि लागेको डढेलोको कालो इतिहास बोकेका रूखका ठुटा आकाशतिर फर्किएर उभिएका थिए।त्यही मौन डाँडामाथि अचानक एउटा आवाज सुनियो। आकाशमा ड्रोन देखियो। तर त्यो केवल प्रविधिको प्रदर्शन थिएन। ड्रोनको पेटबाट झरिरहेका साना–साना […]

दिगो वन व्यवस्थापनसँगै वन्यजन्तु संरक्षण, स्थानीय सहभागिता र वनमा आधारित अर्थतन्त्रलाई जोड दिनुपर्ने आवश्यकता बारा। मधेश प्रदेशको महत्वपूर्ण तराई जिल्ला बारा कृषि, उद्योग र व्यापारका दृष्टिले मात्र होइन, वन, वन्यजन्तु तथा जैविक विविधताका हिसाबले पनि महत्वपूर्ण जिल्लाका रूपमा रहेको छ। तराईदेखि चुरेसम्म फैलिएको भौगोलिक बनोट, विभिन्न प्रकारका वन प्रणाली, वन्यजन्तुको आवागमन क्षेत्र तथा पर्सा राष्ट्रिय […]

मनोज न्यौपाने कर्मचारी वा भनौ सार्वजनिक सेवामा खटिएका कर्मचारी भने पछि के आउछ तपाईको दिमागमा ? खुसखोर , भष्ट्रचारी र नैतिकता विहिन ? वा केही हिस्सा त्यस्ता व्यक्ति भित्र पर्नुहुन्छ जो केही कर्मचारी राम्रा वा असल पनि छन् भनि सोच्छन् ? असल कर्मचारीको नैतिकता र निष्ठा तथा कर्मचारीतन्त्रको सुधारको वरिपरि यो आलेख तयार पारिएको छ […]

वनका कुरा , सम्पादकीय मानव सभ्यताको इतिहास प्रकृतिसँगको सहयात्राको इतिहास हो। वन केवल रूखहरूको समूह होइन, यो जीवनको आधार, वन्यजन्तुको वासस्थान, जलवायु सन्तुलनको मेरुदण्ड र आर्थिक समृद्धिको आधार पनि हो। ‘हरियो वन, नेपालको धन’ भन्ने उक्तिलाई सार्थकता दिदै नेपालले सहभागितामूलक वन व्यवस्थापन मार्फत विश्वमै उदाहरणीय अभ्यास स्थापित गरेको छ। तर, सामाजिक आर्थिक परिवर्तनसगै वन व्यवस्थापनका […]